آیا قورت دادن آدامس خطرناک است؟ عوارض و مدت ماندگاری در بدن
به گزارش مجله هدیه، آدامس، به عنوان تنقلات جویدنی، برخلاف تصور خیلی ها، قابلیت هضم شدن نداره. اما این یعنی اگر یک تکه از اون رو قورت بدید، حتما قراره توی بدن گیر کنه یا باعث انسداد بشه؟ واقعیت اینه که برخلاف باور های قدیمی، بدن ما برای مدیریت این اتفاقات ابزارهای خاص خودش رو داره، اما این به این معنی نیست که قورت دادن آدامس همیشه بی خطر و بی ضرر باشه. بیاید در این مقاله از سرویس سلامت در مجله خبرنگاران ، بررسی کنیم که وقتی این ماده غیرقابل هضم وارد سیستم گوارش می شه، چه اتفاقاتی می افته و چه زمانی شرایط، اورژانسی می شه و باید به پزشک مراجعه کرد.
اگر آدامس را قورت بدهیم چه اتفاقی می افتد؟
وقتی آدامس رو قورت می دید، برخلاف تصور خیلی ها، قرار نیست برای روزها یا حتی هفته ها توی معده یا روده بمونه و اونجا تبدیل به یه توده بزرگ بشه. در واقع، بدن شما یه راهکار مشخص برای مدیریت این شرایط داره.
حرکت در دستگاه گوارش
وقتی آدامس از گلو رد می شه، وارد مری می شه و بعد به معده می رسه. از اون جایی که بخش اصلی آدامس از مواد پلیمری، مثل همون پایه آدامسی که زیر دندون می چسبه، ساخته شده، آنزیم های گوارشی و اسید معده نمی تونن اون رو تجزیه کنن. اما این به این معنی نیست که آدامس توی معده گیر می کنه، در اصل حرکات دودی روده و معده یعنی همون حرکت های منظم عضلات برای جابه جا کردن غذا، آدامس رو مثل بقیه غذاها به سمت روده کوچک و در نهایت به سمت روده بزرگ هل می دن.
آدامس قورت داده شده چه مدت در بدن باقی می ماند؟
در بیشتر موارد، آدامس طی 24 تا 48 ساعت، بسته به اینکه سیستم گوارشی هر کسی چقدر سریع کار می کنه، همراه با بقیه مواد دفعی از بدن خارج می شه. بدن شما آدامس رو به عنوان یه جسم خارجی می شناسه و با حرکت دادن محتویات روده، اون رو به سمت خروجی هدایت می کنه.
آیا آدامس در معده هضم می شود؟
حقیقت کوتاه اینه که آدامس در معده هضم نمی شه. علت اصلی اون هم به ساختار خودِ آدامس برمی گرده. بخش اصلی که ما زیر دندون می جویم، پایه آدامس یا همون Gum Base نام داره. این ماده در واقع یک نوع پلیمر یا ترکیب پلیمریه که به گونه ای طراحی شده که در برابر آب، اسید معده و آنزیم های گوارشی بسیار مقاوم باشه.
وقتی آدامس وارد معده می شه، اسید معده تلاش می کنه اون رو تجزیه کنه، اما چون ساختار شیمیایی این پلیمرها برای دستگاه گوارش ناشناخته و غیرقابل تجزیه هست، اسید معده نمی تونه در برابر اون تسلیم بشه و هیچ تغییری در ساختار آدامس ایجاد نمی کنه.
در واقع، آدامس بدون اینکه ذره ای از اون تجزیه بشه، مثل یک جسم خارجی از معده عبور می کنه و به سمت روده حرکت می کنه تا در نهایت از بدن خارج بشه. پس اگر نگران هستید که آدامس در معده شما حل بشه، خیالتون راحت باشه، چون از نظر شیمیایی، این اتفاق اصلا نمی افته!
آیا قورت دادن آدامس باعث انسداد روده می شود؟
این یکی از اون سوال هاییه که معمولا بعد از قورت دادن ناخواسته آدامس، فکر همه رو درگیر می کنه، مخصوصا وقتی بچه ای توی خونه دارید که عادت داره آدامس رو بجوه و ناگهان قورتش بده. خیلی ها با شنیدن عوارض قورت دادن آدامس، فکر می کنن آدامس حتما تبدیل به یه توده چسبناک داخل روده می شه و راه رو می بنده. اما واقعیت اینه که ماجرا به همین سادگی ها هم نیست. در بیشتر موارد، قورت دادن یک یا دو آدامس به هیچ وجه باعث انسداد روده نمی شه و بدن، خودش اون رو دفع می کنه. اما این موضوع همیشه هم بی خطر نیست و در شرایط خاصی می تونه به یک مشکل جدی تبدیل بشه. در ادامه، مهم ترین دلایلی که می تونن قورت دادن آدامس رو به سمت انسداد روده ببرن، بررسی می کنیم.
علت اول؛ قورت دادن مقدار زیاد آدامس
اولین و مهم ترین علتی که می تونه قورت دادن ناگهانی آدامس رو خطرناک کنه، قورت دادن تعداد زیادی آدامس در یک بازه زمانی کوتاهه. وقتی مقدار زیادی آدامس وارد دستگاه گوارش می شه، این توده های غیرقابل هضم می تونن به هم بچسبن و یک توده بزرگ تر و سفت تری تشکیل بدن. این توده چسبناک ممکنه به دیواره روده یا به بقیه مواد غذایی در حال عبور بچسبه و مسیر عبور رو تنگ یا حتی مسدود کنه.
به این پدیده در علم پزشکی بزوآر (Bezoar) یا توده گوارشی گفته می شه. جالبه بدونید که در برخی گزارش های پزشکی، افرادی که عادت به جویدن و قورت دادن مداوم آدامس داشتن، دچار همین مشکل شدن. پس مهم ترین نکته اینه که قورت دادن اتفاقی یک آدامس با قورت دادن چندین آدامس در روز، دو دنیای کاملا متفاوت داره.
علت دوم؛ سن پایین و باریک بودن مجاری گوارشی بچه ها
دومین علتی که باید جدی گرفته بشه، مربوط به بچه های خردساله. دستگاه گوارش بچه ها، به خصوص در سنین زیر 5 سال، بسیار باریک تر و حساس تر از بزرگسالانه. به همین علت، حتی مقدار کمی آدامس هم می تونه برای اون ها خطرناک تر از یک بزرگسال باشه.
از طرفی، بچه ها معمولا توانایی تشخیص خطر رو ندارن و ممکنه بدون اینکه متوجه بشن، چند تا آدامس رو پشت سر هم قورت بدن. ترکیب این دو عامل یعنی مجاری باریک و بی احتیاطی کودک، می تونه احتمال انسداد روده رو به طور قابل توجهی بالا ببره. به همین علت توصیه می شه به بچه های زیر 5 سال اصلا آدامس ندید و اگر هم دادید، حتما زیر نظر خودتون باشه.
علت سوم؛ وجود مسائل گوارشی یا تنگی قبلی در روده
اگر کسی سابقه تنگی روده، جراحی های گوارشی، بیماری های التهابی روده یا هر نوع انسدادی در دستگاه گوارشش داشته باشه، قورت دادن آدامس برای اون خیلی پرخطرتره. در این شرایط، حتی یک تکه آدامس هم می تونه مثل یک سد عمل کنه و مسیری رو که از قبل تنگ بوده، کاملا ببنده.
همچنین افرادی که دچار یبوست مزمن هستن یا حرکت روده شون کندتر از حد معموله، بیشتر در معرض تجمع مواد غیرقابل هضم مثل آدامس قرار می گیرن. پس اگه جزو این دسته از افراد هستید، بهتره آدامس رو قورت ندید و در صورت قورت دادن اتفاقی، حتما با پزشک مشورت کنید.
علت چهارم؛ جویدن آدامس بدون دندان یا با دندان های مصنوعی
این مورد شاید عجیب به نظر برسه، اما واقعیه. کسانی که دندان های مصنوعی دارن یا دندان های خودشون رو از دست دادن، ممکنه آدامس رو به طور کامل نجون و تکه های بزرگ تر از حد معمول رو قورت بدن. تکه های بزرگ تر آدامس، دیرتر از دستگاه گوارش عبور می کنن و احتمال چسبیدنشون به هم یا به دیواره روده بیشتر می شه. در برخی گزارش های پزشکی، همین موضوع باعث بروز مسائل گوارشی در سالمندان شده. پس اگه از دندان مصنوعی استفاده می کنید، بهتره آدامس رو کلا کنار بذارید یا حداقل مراقب باشید که تکه های بزرگ آدامس رو قورت ندید.
علت پنجم؛ ترکیب آدامس با سایر مواد غیرقابل هضم
گاهی مشکل فقط خود آدامس نیست، چیزیه که همراه اون قورت می دید. آدامس به خاطر خاصیت چسبندگیش، می تونه به مو، ناخن، هسته میوه، تکه های پلاستیک یا حتی بقایای غذاهای سخت مثل استخوان مرغ بچسبه و یک توده بزرگ تر و سخت تر تشکیل بده. این ترکیب می تونه خیلی خطرناک تر از آدامس تنها باشه، چون جسمی که به تنهایی از روده رد می شد، حالا با یک چسب طبیعی بزرگ تر می شه و مسیر رو می بنده. این موضوع مخصوصا برای بچه هایی که عادت دارن هر چیزی رو توی دهن شون بذارن، بیشتر صدق می کنه.
علت ششم؛ عادت مزمن به قورت دادن آدامس
برخی افراد به طور ناخودآگاه یا به علت یک اختلال روانی به نام پیکا (Pica) تمایل به خوردن مواد غیرخوراکی دارن. کسایی که به طور مداوم و روزانه، آدامس رو قورت می دن، در طول زمان توده های غیرقابل هضم توی دستگاه گوارششون جمع می شه. این تجمع تدریجی می تونه بعد از هفته ها یا ماه ها به انسداد کامل روده منجر بشه.
در این موارد، معمولا مشکل فقط با یک بار قورت دادن حل نمی شه و نیاز به مداخله پزشکی و حتی جراحی داره. پس اگه خودتون یا یکی از عزیزانتون عادت به قورت دادن مداوم آدامس داره، بهتره این موضوع رو جدی بگیرید و با یک پزشک یا متخصص مشورت کنید.
علت هفتم؛ مصرف داروهایی که حرکات روده را کند می کنند
برخی داروها مثل مسکن های قوی یا اوپیوئیدها، داروهای ضدافسردگی و برخی داروهای درمان پارکینسون، می تونن حرکات روده رو کندتر کنن. وقتی روده کُند کار می کنه، مواد داخل اون بیشتر می مونن و فرصت بیشتری برای چسبیدن به هم و تشکیل توده دارن. در این شرایط، حتی یک آدامس هم می تونه به یک مشکل جدی تبدیل بشه، چون بدن قدرت کافی برای هل دادن اون به سمت خروجی رو نداره. اگه دارویی مصرف می کنید که عوارض گوارشی داره، بهتره در مورد قورت دادن آدامس بیشتر احتیاط کنید.
اگر کودک آدامس قورت بدهد چه باید کرد؟
در بیشتر موارد، قورت دادن یک آدامس از طریق کودک سالم، خطر خاصی نداره و بدنش خودش اون رو دفع می کنه. اما برای اینکه خیالتون کاملا راحت باشه و از هر خطری جلوگیری کنید، این مراحل رو به ترتیب انجام بدید.
قدم اول؛ آرامش خودتون رو حفظ کنید و کودک رو دلداری بدید
قبل از هر اقدامی، اول باید جو رو آروم کنید. اگه با داد و فریاد یا نگرانی زیاد سراغ بچه برید، اون ممکنه بترسه و حتی از ترس، دردی رو که واقعا نداره ادعا کنه داره یا برعکس، علائم واقعی رو پنهان کنه. با زبون ساده بهش بگید که مسئله ای نیست، فقط باید یه کم مراقب باشیم و ازش بپرسید که دقیقاً چند تا آدامس قورت داده و چه زمانی این اتفاق افتاده. این اطلاعات برای تصمیم گیری بعدی خیلی مهمه.
قدم دوم؛ بررسی علائم خطرناک در همان لحظه
بلافاصله بعد از قورت دادن، شرایط تنفس و بلع کودک رو چک کنید. اگه آدامس توی راه هوایی گیر کرده باشه، کودک نمی تونه نفس بکشه، سرفه می کنه، صداش گرفته می شه یا رنگ لب هاش کبود می شه. این یک شرایط اورژانسیه و باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید و تا رسیدن کمک، مانور هایملیخ رو انجام بدید. اما اگه کودک راحت نفس می کشه، حرف می زنه و فقط آدامس رو قورت داده، پس راه هوایی بازه و خطر فوری وجود نداره. در این حالت می تونید با خیال راحت تر مراحل بعدی رو پیش ببرید.
قدم سوم؛ به کودک آب و کمی غذا بدید
یکی از کارهایی که به دفع آدامس کمک می کنه، خوردن آب کافی و کمی غذاهای پرفیبره. به بچه تون آب بدید تا مایعات کافی به بدنش برسه و حرکات روده تحریک بشه. همچنین می تونید بهش میوه هایی مثل سیب، گلابی یا سبزیجات بخارپز بدید. این غذاها به حرکت آدامس در دستگاه گوارش کمک می کنن و باعث می شن که راحت تر دفع بشه. فقط یادتون باشه که از دادن غذاهای سنگین و چرب به کودک در این شرایط خودداری کنید.
قدم چهارم؛ بررسی علائم در 24 تا 48 ساعت آینده
بعد از این اقدامات، مهم ترین کار اینه که کودک رو در 24 تا 48 ساعت آینده زیر نظر داشته باشید. در این بازه زمانی معمولا آدامس از بدن دفع می شه. در این مدت، به رفتار و حال کودک دقت کنید. اگه همه چیز عادی بود و بچه، بدون درد و مشکل به بازی و زندگی روزمره ش ادامه داد، خیالتون راحت باشه که آدامس از بدنش خارج شده.
قدم پنجم؛ پیشگیری از تکرار ماجرا
بعد از اینکه این مراحل رو پشت سر گذاشتید، وقتشه که یه فکری برای پیشگیری بکنید. به بچه تون توضیح بدید که آدامس برای جویدنه، نه برای قورت دادن. همچنین بهتره برای بچه های زیر پنج سال اصلاً آدامس نخرید و اگه هم خریدید، حتماً زیر نظر خودتون باشه. آدامس های بدون قند هم که برای سلامت دندان ها مفیدن، باید با نظارت والدین مصرف بشن تا دیگه شاهد این اتفاق ها نباشیم.
در چه شرایطی بعد از قورت دادن آدامس باید به پزشک مراجعه کرد؟
برخی علائم هستند که نباید به هیچ وجه نادیده گرفته بشن. اگه کودک بعد از قورت دادن آدامس دچار درد شدید شکمی، استفراغ مکرر، نفخ شدید، یبوست طولانی مدت یا تب شد، این نشونه ها می تونن علائم انسداد روده باشن. در این حالت، معطل نکنید و فوراً کودک رو به اورژانس یا پزشک متخصص اطفال برسونید. پزشک با معاینه و در صورت نیاز عکس برداری یا سونوگرافی، شرایط رو بررسی می کنه و اقدام لازم رو انجام می ده.
سوالات متداول درباره قورت دادن آدامس
1- آدامس چند روز توی بدن می مونه؟
نگران نباشید، آدامس قرار نیست ماه ها توی شکمتون بمونه. در بیشتر موارد طی 24 تا 48 ساعت از بدن دفع می شه و خودتون متوجهش نمی شید.
2- اگه یه آدامس رو اتفاقی قورت بدم، باید برم دکتر؟
در حالت عادی نه، چون بدن خودش اون رو دفع می کنه. اما اگه بعدش احساس درد شدید شکمی، تهوع یا یبوست داشتید، حتماً باید به پزشک مراجعه کنید.
3- چرا آدامس توی معده هضم نمی شه؟
چون بخش اصلی آدامس از پلیمرهایی ساخته شده که آنزیم های گوارشی و اسید معده نمی تونن تجزیه شون کنن. برای همین بدون هیچ تغییری از دستگاه گوارش عبور می کنه.
4- قورت دادن آدامس برای بچه ها خطرناکه؟
برای بچه های بالای پنج سال معمولاً مسئله ای پیش نمیاد، اما برای بچه های کوچک تر که مجاری گوارشی باریک تری دارن، بهتره حتما با پزشک مشورت کنید.
5- آیا آدامس توی روده به هم می چسبه و راه رو می بنده؟
اگه فقط یک آدامس باشه، نه. اما قورت دادن تعداد زیاد آدامس در مدت کوتاه می تونه باعث چسبیدن اون ها به هم و ایجاد انسداد بشه.
6- چه غذاهایی به دفع سریع تر آدامس کمک می کنن؟
خوردن آب کافی و غذاهای پرفیبر مثل میوه ها، سبزیجات و غلات کامل به حرکات روده کمک می کنه و روند دفع رو سریع تر می کنه.
7- آیا آدامس بدون قند هم هضم نمی شه؟
بله، فرقی نمی کنه آدامس بدون قند باشه یا معمولی، چون بخش پلیمری هر دو یکسانه و هیچ کدوم توی معده هضم نمی شن.
8- اگه کودکم آدامس رو با چیز دیگه ای قورت بده چی؟
اگه همراه آدامس چیز غیرقابل هضم دیگه ای مثل مو یا پلاستیک هم قورت داده، خطر بیشتره و باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
مطالب مرتبط با این نوشته
فواید و مضرات آدامس چیست؟ بررسی خواص و عوارض آدامس جویدنآیا آدامس بدون قند برای دندان مفید است؟ فواید و عوارض آن
منبع: افق کوروش